Bartın'da Türk Evi Yaptırmak

Bartın'da ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Bartın ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Bartın, Batı Karadeniz'in nemli ormanlarından beslenen bir ahşap kenti geleneğinin merkezidir: geleneksel Bartın evi, zemin katı yaklaşık yarım metre kalınlığında taş ya da kerpiç yığmayla örülen, üst katları ise ahşap karkas arası tuğla veya dolgu malzemesiyle doldurulan 'hımış' tekniğiyle yükselen iki katlı konaklardan oluşur. Yapının iskeletinde bölgenin çam, gürgen ve meşe ağaçları kullanılır; çam hafifliğiyle karkas ve cephe kaplamasında, meşe sertliğiyle taşıyıcı dikmelerde, gürgen ise döşeme ve iç doğramada yerini bulur. Bahçeler çoğu zaman 'daraba' denilen ahşap çitlerle çevrilir ve konak, sokak dokusu içinde anıtsal bir duruş kazanır.

Kentin geleneksel dokusu, çok sayıda tescilli ahşap eviyle özellikle Kırtepe ve Orduyeri gibi eski mahallelerde yoğunlaşır; dar sokakların dönemecinde bu sivil mimari mirasın izi bugün de sürülebilir. Bartın Çayı boyunca gelişen liman ticareti, İstanbul üzerinden gelen Art Nouveau ve Ampir zevkini ahşap işçiliğine taşımış, cephelere zarif bir üslup katmıştır. Bartın'a bağlı kıyı ilçesi Amasra'da, Büyük ve Küçük Liman çevresine dağılan ahşap evler ise bu geleneğin sahil yorumunu temsil eden örneklerdir.

Bartın evi, Karadeniz'in yağışlı ve nemli iklimine ahşabın diliyle cevap verir: mekânlar, evin merkezindeki bir sofanın çevresine dizilen odalardan kurulur. Üst katın sokağa doğru taşan cumba ya da tahtaboş çıkmaları, 'eli böğründe' denilen eğik ahşap desteklerle taşınır; bu çıkmalar hem içeriye daha çok gün ışığı alır hem de nemli havada odaların havalanmasını kolaylaştırır. Yukarı kaydırılarak açılan giyotin pencereler, merdiven ve cumbayı aydınlatan yuvarlak formlu pencereler ve yapıyı kuşatan 'kuşak' silmeler, yağmura karşı korunaklı ve iç mekânı ferah tutan bir bütün oluşturur.

Bu düzen bugünün konutuna doğrudan yorumlanabilir: taş ya da betona oturan sağlam bir alt kat üzerine, hımış mantığındaki ahşap karkaslı hafif bir üst kat kurmak, hem depremde esneklik hem de nemli zeminden yalıtım sağlar. Sokağa taşan cumbanın çağdaş karşılığı, güneyden ışık toplayan köşe çıkmaları ve geniş camlı oturma nişleridir; merkezî sofa ise ailenin toplandığı açık plan bir yaşam-holüne dönüşebilir. Bartın'ın giyotin penceresi ve yağmuru cepheden uzak tutan geniş saçağı, bölgenin ıslak iklimine bugün de yeni yapılarda aynı işlevle uygulanabilecek denenmiş çözümlerdir.

Yerel malzemenin sağladığı fayda abartısız ama gerçektir: taş yığma zemin, yazın serinliği içeride tutan bir termal kütle gibi çalışırken, üst kattaki ahşap karkas nemi soğurup salarak Bartın'ın yüksek bağıl neminde iç havayı dengeler. Hımış duvarın karkas-dolgu yapısı 'nefes alan' bir kesit oluşturur, yoğuşmayı ve küflenmeyi azaltır. Yapı malzemesinin ova ve çevre ormanlardan sağlanan çam, gürgen ve meşeye dayanması, taşımayı ve karbon ayak izini düşürür; kalın taş duvar, saçak ve çıkmayla kurulan pasif iklimlendirme ise mekanik sisteme yüklenmeden konforlu bir iç ortam sunar.

Bugün Bartın'da bu evlerin bir bölümü yangın ve terk tehdidiyle karşı karşıyayken, restore edilerek otel ve restoran olarak yaşatılan konaklar ve süren onarımlar, ahşap karkas, hımış dolgu ve geleneksel doğrama ustalığına olan ihtiyacı yeniden gündeme getiriyor; tarihi bir konağı ayağa kaldırmak da bu geleneği yeni bir evde sürdürmek de Bartın'ın ahşap işçiliğini bilen mimar, usta ve müteahhitlerin işidir.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Bartın'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.