Bilecik'te Türk Evi Yaptırmak

Bilecik'te ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Bilecik ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Bilecik, Osmanlı'nın kuruluş coğrafyasında ahşap karkasın taşla buluştuğu bir sivil mimari havzasıdır. Yörenin geleneksel evi, moloz taş temel duvarı üzerine kurulan ahşap iskeletin gözlerinin kerpiçle doldurulduğu "hımış" tekniğiyle örülür; çoğu konakta zemin kat taş dolguyla ağırlaştırılır, üst katlar ise daha hafif kerpiç dolguyla yükseltilir. Duvarlar içten çamur sıva ve kireç badanayla, dıştan kireç sıvayla kaplanır. Bu taş-ahşap-kerpiç birlikteliği hem depreme karşı esnek bir davranış hem de yörenin tanıdık beyaz badanalı, ahşap süslemeli cephe dilini doğurur.

Bu geleneğin en yoğun görüldüğü yer, il genelinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescillenmiş çok sayıda konağıyla Osmaneli ilçesidir. Konaklar, ilçenin en eski dokusunu taşıyan Cami-i Cedid ve Cami-i Kebir mahallelerinde toplanmış, bu alan 2005'te kentsel sit ilan edilmiştir. Cumbalı pencereleri, ahşap süslemeleri ve badanalı sokak cepheleriyle bugün de ayakta duran bu konaklar, Osmanlı'nın kurulduğu Söğüt çevresindeki sivil mimari geleneğiyle de akraba bir dil taşır.

Bilecik evinin planı, İç Batı Anadolu'nun serin-nemli geçiş ikliminden çok yörenin ipekböcekçiliği geçmişinden biçimlenmiştir. Merkezde sofanın topladığı iki-üç katlı yapıda taş zemin kat ahır, kiler ve dut yaprağı deposu gibi işlere ayrılırken, ahşap üst katlar bölmesiz, tek hacimli "böceklik" olarak kozanın beslendiği ferah, bol pencereli yaşama mekânına dönüşür. Taş zeminin kalın kütlesi ısıyı dengeler, cumbalar sokağa taşarak üst katı genişletir ve içeriye derin gün ışığı alır; kerpiç dolgulu ahşap üst kat ise nemi soğurup salarak koza için de insan için de dengeli bir iç iklim kurar.

Bu düzenin bugünün konutuna yorumu Bilecik'e özgü ve somuttur: hımış karkasın çağdaş bir mühendislik ahşabıyla yeniden kurulması, gözlerinin kerpiç ya da nefes alan doğal dolgularla doldurulması, ilçe sokaklarındaki dokuyu taklide düşmeden sürdürür. Böcekliğin bölmesiz, aydınlık üst hacmi bugünün açık planlı, camlı üst kat oturma-çalışma alanına; sokağa taşan geleneksel cumba ise modern bir çıkma ve gün ışığı odağına tercüme edilebilir. Taş zemin-ahşap üst kademelenmesi, hem yörenin kimliğini koruyan hem de çağdaş yalıtım ve konfor beklentisini karşılayan bir kesit sunar.

Bilecik'in yerel malzemeleri sağlıklı ve sürdürülebilir yapı açısından da güçlü bir zemindir. Moloz taş temelin termal kütlesi gündüz ısıyı depolayıp gece salarak mekanik soğutma-ısıtma yükünü azaltır; kerpiç dolgu nem alıp vererek iç havayı dengeler; ahşap karkas ise düşük gömülü karbonuyla nefes alan bir taşıyıcı kurar. İl, başta Vezirhan yöresinin "Bilecik beji" mermeri olmak üzere zengin mermer ve kalker ocaklarına sahiptir; bu yerel taşın yakından tedariki nakliye kaynaklı karbonu düşürür, pasif iklimlendirmeyle birlikte abartısız ama gerçek bir sürdürülebilirlik sağlar.

Bugün Bilecik'te restore edilen konakların bir bölümü otel, müze ve restoran olarak yeniden kullanıma açılırken, hem bu onarımlar hem de aynı dille yapılacak yeni evler taş, ahşap ve kerpiç işini bilen usta eller gerektiriyor; bu geleneği ancak bu işi bilen mimar, restoratör ve ustalar yaşatabilir.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Bilecik'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.