Adatepe-Yeşilyurt Taş Evleri

Kazdağları'nın Edremit Körfezi'ne bakan güney yamaçlarına kurulmuş Adatepe ve Yeşilyurt, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesinde birbirine komşu iki taş köy olarak bütünüyle taş yapı geleneği üzerine oturur. Kayalık arazide kurulan bu köylerde evlerin taşı çoğunlukla yakın çevredeki küçük ocaklardan çıkarılıp yörenin ustalarınca yontularak örülmüş; kalın beden duvarları, taşın kendi renginde sıvasız ya da ince sıvalı yüzeyler ve ahşap hatıl ile doğramalar baskın dokuyu oluşturmuştur. Her iki köyde de baskın tip iki katlı, kâgir taş evdir; köyün toprağından çıkan malzemenin doğrudan mimariye dönüştüğü yoğun bir taş dili buradaki yerleşimi belirler.

Adatepe'nin güney ucunda, mitolojide Zeus'un İda Dağı'ndan (Kaz Dağı) Truva Savaşı'nı seyrettiğine inanılan Zeus Sunağı (Zeus Altarı) taş bir kalıntı olarak durur; köyün dar sokakları arasındaki eski taş okul bugün Taşmektep adıyla anılır ve dibek kahvesi kokusu köy meydanına yayılır. Yamaca oturan dar ve dönemeçli sokaklar hem yaz sıcağında gölge verir hem de körfezden yükselen rüzgârı keser.

Adatepe'ye komşu Yeşilyurt'ta ise sokaklar Arnavut kaldırımıyla döşenmiştir; geniş köy meydanı, tarihî cami, taş çeşmeler ve mezarlıktaki asırlık serviler köyün belleğini taşır. Servi, zeytin ve çam ağaçlarıyla kuşatılmış taş evler, kalın duvar kütlesiyle yazın serin, kışın ılık bir iç mekân sağlar. Her iki köy de sit alanı olarak koruma altında olduğundan özgün taş doku büyük ölçüde bozulmadan kalmıştır.

Yamaç yerleşimi ve körfeze bakan konum, evin planını doğrudan biçimlendirir: alt kat gündelik yaşama ve hizmete, üst kat yatak odalarına ayrılır; neredeyse her evin taş duvarların ardında gölgeli bir iç avlusu ve bahçesi bulunur. Kalın taş duvar ve doğal sıva, gündüz ısıyı içine alıp gece yavaşça salarak Edremit Körfezi ikliminde iç mekânı doğal biçimde dengeler ve mekanik soğutma ihtiyacını azaltır.

Köyün bugünkü canlılığı, Adatepe'de 1980'lerden bu yana kent hayatından uzaklaşan bir kesimin yıkık taş yapıları satın alıp geleneksel mimariye sadık kalarak yeniden yaşanabilir hâle getirmesiyle yakından ilgilidir; sit statüsü yeni betonarme yapılaşmayı sınırladığı için burada inşa etmek çoğu zaman taş bir kabuğu doğru tekniklerle ayağa kaldırmak anlamına gelir. Bu köylere özel restorasyon ya da geleneksel taş ev projeniz için Türkevimiz'de ücretsiz talep oluşturup deneyimli taş ustası, restorasyon bilen mimar ve yöresel malzemeyi tanıyan müteahhitlerle buluşabilirsiniz.

Hayalinizdeki ev için ücretsiz talep oluşturun, teklifler size gelsin. Bölgede çalışan bir profesyonelseniz bölgenizdeki açık talepleri görün.