Ezine Evleri

Ezine'nin yapı kültürünü Çanakkale'nin geri kalanından ayıran asıl malzeme, ilçenin batısındaki tepelerden çıkan Kestanbol granitidir. İri taneli, porfiri dokulu ve olağanüstü sert olan bu taş, milyonlarca yıllık magmatik oluşumundan bugüne bölgenin en soylu yapı gerecidir; antik çağda buradan yekpare sütunlar yontulup taşınmış, yakın dönemde ise ocağa yakın köylerde temel, söve, eşik ve avlu duvarı taşı olarak kullanılmıştır. Kıyıya ve iç köylere doğru bu granitin yanına yörenin kaba yonu taşı, Kazdağı eteklerinden gelen kestane ve çam ahşabı ile iç kesimlerde kerpiç eklenir; böylece Ezine evi, taş kaideyle başlayıp üst katlarda ahşap ve dolgu duvarla hafifleyen katmanlı bir doku kazanır.

Bu geleneğin somut adresleri ilçenin köylerinde okunur. Kestanbol ve Koçali çevresindeki antik granit ocakları, taşın nereden geldiğini hâlâ gösteren açık birer belgedir; ocakta yarım kalmış dev sütunlar halk arasında 'Yedi Taşlar' diye anılır. Bu taşın kıyıdaki limanı olan Dalyan yakınındaki Alexandria Troas antik kenti, granitin kıyıdan dünyaya açıldığı noktayı işaret eder. Geyikli ve çevresindeki köylerde ise taş kaideli, bahçe duvarları örülü müstakil evler, ilçenin kırsal yapı dokusunu sürdürür.

Ezine, Ege kıyısında, Bozcaada'nın tam karşısında ve zeytinliklerle örülü bir coğrafyada kurulmuştur; bu konum evin planını da belirler. Yazın uzun ve sıcak geçtiği bu iklimde kalın granit ya da yonu taş duvarlar gündüz ısıyı içeri geçirmez, gece ise depoladığı serinliği geri verir. Geniş saçaklar cepheyi ve avluyu güneşten gölgeler, bahçe ve avlu evin fiilî yaşam alanı olur; zeytin ağaçları, asma gölgeliği ve taş duvarla çevrili bahçe, konutu Ezine'nin kıyı iklimine uyumlu bir bütün hâline getirir.

Bugün Ezine'de nitelikli müstakil ev yaptırmak isteyen için bu yerel miras doğrudan bir yöntem sunar. Kestanbol graniti ya da yörenin yonu taşı bir binanın tümünü örmese de, kaide, bahçe duvarı, söve ve şömine gibi öğelerde kullanıldığında yapıya yöreye ait bir karakter kazandırır. Taş, ahşap ve kireç gibi nefes alan doğal malzemelerle kurulan bu ev, nemi dengeler, kimyasal yükü düşürür ve bakımı doğru yapıldığında nesiller boyu ayakta kalan sürdürülebilir bir konut olur.

İlçeye özgü bir başka değer, Kestanbol yöresindeki jeotermal kaynaklardır; aynı granitik zeminin barındırdığı sıcak sular, bölgeyi hem tarihte hem bugün su ve şifa ile anılır kılmıştır. Yapıda ise Kazdağı eteklerinin kestane ve çam ahşabı; kapı, kepenk, tavan ve çıkma gibi öğelerde granitin sertliğini yumuşatan sıcak bir doku katar. Taşın ağır kütlesiyle ahşabın sıcaklığını birlikte kurmak, Ezine evinin en tanıdık ve en sağlıklı bileşimidir.

Bugün Ezine'de hem eski taş evlerin restorasyonu hem de zeytin bahçeleri içinde geleneksel yöntemle yeni müstakil ev yapımı için granit ve taş işçiliğinden, ahşap doğramadan ve kireç harcından anlayan usta eli gerekir.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Bölgede ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.