Küçükkuyu Taş Evleri

Küçükkuyu, Kazdağları'nın eteği ile Edremit Körfezi arasına sıkışmış dar bir kıyı şeridinde kurulduğu için yapı geleneği baştan sona kâgir, yani taş örgüye dayanır. Buradaki evler bölgenin sert yöre taşından, kalın ve yüksek duvarlar hâlinde örülür; taşın arasına atılan ahşap hatıllar ve pencere üstlerindeki ahşap lentolar hem duvarı bağlar hem de deprem karşısında ona esneklik kazandırır. Üst katlarda öne taşan ahşap cumbalar ve derin saçaklar, çıplak taş yüzeyi yumuşatan tek süs unsurudur. Bu ölçülü, gösterişsiz doku Küçükkuyu'yu körfezin sıvalı-boyalı sahil kasabalarından ayırır.

Bu geleneğin en somut örnekleri Küçükkuyu'nun sırtını yasladığı Kazdağı köylerinde yaşar. Beldeye birkaç kilometre uzaklıktaki Adatepe, yüksek taş duvarları ve serin gölgeli dar sokaklarıyla neredeyse eksiksiz korunmuş bir kâgir köy dokusudur; 1989'da sit alanı ilan edilerek eski taş evler koruma altına alınmıştır ve köy, 1924 mübadelesinde korunan Türk köylerinden biri olarak bu dokuyu büyük ölçüde bugüne taşımıştır. Kuzeydeki Yeşilyurt ise dik yamaca yaslanan taş evleri ve döşeli dar sokaklarıyla bilinir; kökeni Çepni boyunun kurduğu, kayıtlara "Büyükçetmi" olarak geçen yerleşime dayanır. Küçükkuyu sahilinde, eski bir zeytinyağı fabrikasından dönüştürülen Adatepe Zeytinyağı Müzesi de bölgenin eski bir sanayi yapısının nasıl yeniden işlevlendirilebildiğini gösterir.

Bu evlerin planı, yerin dik yamacına ve körfezin iklimine doğrudan cevap verir. Kalın taş duvarlar yazın içeriyi serin tutar, kışın ise gündüz depoladığı ısıyı geceye taşıyarak mekânı ılık kılar; bu nedenle sokaklar dar ve gölgeli, avlular yüksek duvarlarla çevrili tutulur. Denize ve zeytinliklere bakan cepheye açılan cumbalar hem manzarayı hem de körfezden gelen serin akşam yelini eve alır. Yaşam, alt kattaki taşlık ve ambar hacimlerinden, ışığı ve havayı bol alan üst kattaki oturma odalarına doğru kurgulanır.

Küçükkuyu'nun yerel taşı bugünün konutu için de sağlam bir başlangıç noktasıdır. Kireç harcıyla örülen taş duvar nem aldığında bunu dışarı verebildiği için nefes alır ve içeride küf ile yoğuşma sorununu azaltır. Yörede zaten var olan taşı, kireci ve ahşabı kullanmak, hem uzaktan malzeme taşımanın yükünü azaltır hem de yeni yapının çevredeki köy dokusuyla göz yormadan bütünleşmesini sağlar. Etrafı asırlık zeytin ağaçlarıyla çevrili bir bahçe içinde bu malzemeler, sağlıklı ve uzun ömürlü bir müstakil evin doğal çerçevesini kurar.

Bugün Küçükkuyu ve çevresindeki Kazdağı köylerinde hem sit dokusundaki eski taş evlerin özenli restorasyonuna hem de aynı dili sürdüren yeni müstakil ev yapımına ilgi güçlüdür; ancak yöre taşını doğru ören, ahşap hatıl ve cumbayı bilen usta-mimar-restoratör emeği bu işin belirleyici koşuludur. Bu bölgede taş bir ev restore ettirmek ya da geleneğe sadık yeni bir ev yaptırmak isterseniz, Turkevimiz üzerinden ücretsiz talep oluşturarak doğru ustaya, mimara ve restoratöre kolayca ulaşabilirsiniz.

Hayalinizdeki ev için ücretsiz talep oluşturun, teklifler size gelsin. Bölgede çalışan bir profesyonelseniz bölgenizdeki açık talepleri görün.