Erzincan'da Türk Evi Yaptırmak

Erzincan'da ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Erzincan ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Erzincan'ın geleneksel evi, taşın sağlamlığı ile ahşabın esnekliğini aynı yapıda buluşturan bir dağ mimarisidir. Zemin katlar ve bodrum bölümleri yörenin sert taşıyla örülürken, üst yaşam katları çoğunlukla "hımış" tekniğiyle kurulur: ahşap dikmelerle oluşturulan iskeletin araları kerpiç veya tuğlayla doldurulur, dış yüzey ise ahşap tahtayla kaplanır. Bu ikili düzen, hem yörenin taş kaynağını hem de dere boylarının kerestesini değerlendiren, malzemesini bulunduğu topraktan alan bir gelenektir.

İlin geleneksel dokusunun en güçlü durduğu yer, eski adıyla Eğin olan Kemaliye ilçesidir; Fırat'ın (Karasu) açtığı dik yamaca kademe kademe kurulan taş-ahşap konaklarıyla Anadolu'nun en özgün konut örneklerinden sayılır ve tarihi dokusu kentsel sit alanı olarak koruma altındadır. Kemah ilçesindeki evler de taş ve ahşabın uyumuyla ayakta durur. Kemaliye evlerinde her kat, arazinin eğimi sayesinde ayrı bir sokağa ya da bahçeye açılabilir; bu da yerleşimi yatay değil düşey büyüyen, üç-dört katlı bir şehir dokusuna dönüştürür.

Erzincan'ın karasal ikliminde kışlar sert ve uzun, yazlar kurudur; ev de buna göre kurgulanmıştır. Kalın taş alt duvarlar ısıyı tutar, üstteki ahşap katlar hafif kalır; damlar toprakla örtülerek yalıtım sağlanır ve bu düz "dam" aynı zamanda ürün kurutmak için bir teras gibi kullanılır. Odaları birbirine bağlayan merkezi "sofa", Fırat vadisine bakan yüksek oturma köşesi "divanhane" ve cepheyi taçlandıran geniş ahşap saçaklar hem gölge hem koruma sağlayarak plana yöreye özgü bir kimlik verir.

Bu düzenin bugünün konutuna aktarılması Erzincan'da ayrıca anlamlıdır, çünkü il Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindedir ve ahşap hımış iskeletin depremde "esneyen" davranışı, taş yığmaya göre daha güvenli bir çağdaş yorum sunar. Eğimli arsalarda Kemaliye'nin kademeli kat mantığı, her kata ayrı giriş ve ışık veren modern bir teras-ev tipine dönüşebilir; Fırat vadisine açılan divanhane, camla kapatılmış bir oturma-manzara odası olarak yeniden kurulabilir; toprak dam ise yeşil çatı ya da kullanılabilir bir üst terasa çevrilir.

Yerel malzemenin sağlık ve sürdürülebilirlik açısından somut karşılıkları vardır. Alt katların taşı yüksek termal kütlesiyle gündüz ısınıp geceye kadar ısı vererek iç sıcaklığı dengeler; üst katların ahşabı ile toprak dam nemi soğurup bırakarak nefes alan, kuru bir iç hava oluşturur ve karasal iklimin ani sıcaklık farklarını yumuşatır. Taşın, ahşabın ve kerpicin il içinden, kısa mesafeden tedarik edilmesi taşımayı ve gömülü karbonu düşürür; kalın kütle ile toprak örtünün pasif yalıtımı, sert Erzincan kışında ısıtma yükünü azaltır.

Bugün Erzincan'da bu birikim hem Kemaliye ve Kemah'taki konakların restorasyonunda hem de geleneği yeniden yorumlayan yeni yapılarda yaşıyor; ancak taş yığma, hımış ahşap iskelet ve toprak dam işçiliğini doğru bilen usta ve mimara duyulan ihtiyaç her zamankinden fazla.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Erzincan'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.