Gaziantep'te Türk Evi Yaptırmak

Gaziantep'te ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Gaziantep ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Gaziantep'in yapı geleneği, kentin altından çıkan yumuşak kalkerle biçimlenir. "Havara" ve "keymık" denilen bu taş, ocaktan çıktığında el testeresiyle bile kesilebilecek kadar yumuşaktır; havayla temas ettikçe sertleşir ve yüzyıllarca ayakta kalan bir kabuğa dönüşür. Bu yüzden geleneksel Antep evi, düzgün kesme taşın yığma tekniğiyle örüldüğü, cephesi işçilikle bezenmiş kâgir bir yapıdır. Havaranın ve keymığın yanında, bölgede çıkan bazalt (karataş) gibi daha sert yerel taşlar da duvarlarda ve süslemede kullanılır.

Bu geleneği en yoğun okuyabileceğiniz yer, Şahinbey ilçesindeki tarihi Bey Mahallesi ve ona komşu Eyüboğlu dokusudur. Osmanlı döneminden kalma taş konakların restore edilerek turizme kazandırıldığı mahalle, dar sokakları, çıkmazları ve cumbalı taş evleriyle özgün kent dokusunu korur. Sokakların üzerinden geçen "kabaltı" adı verilen kemerli geçitler ve üstlerine oturan odalar, Antep'e özgü bu labirent dokunun imzasıdır. Az ilerideki Gaziantep Kalesi ve eski çarşının taş hanları da mahallenin köklü geçmişini tamamlar.

Antep evi, sıcak ve kurak yaz iklimine içe dönerek yanıt verir. Yüksek duvarların arkasında, ortasında küçük bir havuz bulunan avlu (yerel adıyla "hayat") evin yaşam çekirdeğidir; yazın yemek burada pişirilir, gölgelik asmalar altında oturulur. Avluya bakan, önü açık üstü kapalı "eyvan" sıcak günlerde serin bir gölge mekânı sunarken; yarı bodrum "zerzembe" ve içindeki taş "hazne" mahzenleri, kalın duvarların termal kütlesi sayesinde yiyecekleri serin tutar. İkinci kattaki "cumba" çıkmaları ise sokağa açılıp havalanmayı sağlar.

Bu mekân kurgusu bugünün konutuna doğrudan yorumlanabilir. Havara taşının kesme yüzeyiyle örülen ya da kaplanan cepheler, modern bir evde hem yöresel kimliği hem de kalın duvarın konforunu geri getirir. Geleneksel avlu, çağdaş bir iç bahçe ya da gölgeli teras olarak; eyvan, camla kapatılabilen yarı açık bir oturma-yemek mekânı olarak; cumba ise sokağa taşan bir cumbalı pencere veya çalışma köşesi olarak yeniden kurgulanabilir. Avlu havuzunun serinletici işlevi, küçük bir su öğesiyle bugün de sürdürülebilir.

Yerel taşın sağlıklı ve sürdürülebilir yaşama katkısı abartısız gerçektir. Havara ve keymık gibi kalker taşının yüksek termal kütlesi, yaz gününün ısısını gündüz emip gece salarak iç mekânı serin, kışın ise ılıman tutar; bu da mekanik soğutmaya olan ihtiyacı azaltır. Avlu, eyvan ve yüksek duvarların oluşturduğu gölge sokaklar, elektrik harcamadan çalışan pasif bir iklimlendirme sistemi kurar. Taşın kentin kendi ocaklarından çıkması nakliyeyi ve karbon yükünü düşürürken, nefes alan mineral yapısı iç mekânda dengeli bir nem ortamı sağlar.

Bugün Gaziantep'te Bey Mahallesi restorasyonlarıyla canlanan bu miras, havara ve keymık taşını okuyabilen taş ustasına, kesme taş yığma işçiliğine ve avlulu planı bilen mimara olan ihtiyacı da görünür kılıyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Gaziantep'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.