Isparta'da Türk Evi Yaptırmak

Isparta'da ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Isparta ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Isparta evi, Toros eteklerinin taşını ve sedirini ustaca birleştiren bir yayla mimarisidir: bodrum ve zemin kat baştan sona yığma taşla örülür, üst katın duvarları ise ahşap iskeletin arasına kerpiç dolgunun yerleştirildiği "hımış" ya da bağdadi tekniğiyle kurulur. Taşıyıcı sistemin, tavanların ve doğramaların ahşabı çoğunlukla bölgede bol bulunan Toros sedirinden sağlanır; yapı, alaturka kiremit örtülü dik kırma çatıyla taçlanır. Böylece alt kat sağlam ve ağır, üst kat hafif ve nefes alan bir bütün oluşur.

Kentin merkezindeki tescilli sivil mimari örnekleri bu geleneğin en olgun hâlini gösterir. Milli Mücadele'nin bölgedeki önderlerinden ve altı dönem Isparta milletvekili Hafız İbrahim Demiralay'ın soyundan gelen köklü aileye ait, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başına tarihlenen Demiralay Konağı; cumbalı cephesi ve işlemeli ahşap tavanlarıyla öne çıkar. Merkezin eski mahallelerindeki iki-üç katlı konaklar da aynı işçiliği sürdürür. Merkez dışında da doku canlıdır: Yalvaç'ın eski mahallelerindeki iki katlı kerpiç-ahşap evler, Eğirdir'de göle uzanan Yeşilada'nın ahşap karkas konutları ve Sütçüler'in dağ yamacına yaslanan taş evleri, Isparta'nın ilçeden ilçeye değişen yorumlarını bir arada sunar.

Isparta bin metreyi aşan yüksek bir yaylada, karlı ve sert kışlarla kurak yazlar arasında kurulur; ev de bu iklime göre biçimlenir. Kalın taş zemin kat ısıyı tutar ve nemi keser, dik eğimli kırma kiremit çatı ise karı hızla akıtır; bu yüzden Isparta'da güneydoğunun toprak damı değil, sedir kirişli kiremit örtü hâkimdir. Plan, ortadaki hanay ya da sofanın çevresine dizilen odalardan kurulur; dışa taşan cumba ve pencereli köşk güneşi içeri alırken, sofaya bağlı kiler ve ambar bölmeleri kuru bakliyatın saklandığı depo görevi görür. Sütçüler'de ise evin arka cephesi dağa yaslanıp ön yüzü avluya ve güneşe açılarak yamaç iklimine uyum sağlar.

Bu düzen bugünün konutuna doğrudan tercüme edilebilir: hanay/sofa fikri, çevresine odaların açıldığı merkezî bir yaşam çekirdeğine dönüşerek modern açık planla örtüşür; cumba ise sokağa bakan bir çalışma ya da oturma nişi olarak yeniden yorumlanabilir. Zemin katı yöre taşıyla, üst katı hafif ahşap karkasla kuran hımış mantığı, bugün taş bodrum üzerine oturan ahşap iskeletli bir üst kat olarak çağdaş yapıya taşınabilir. Sütçüler evinin dağa yaslanıp güneşe açılan kurgusu da eğimli Isparta arazilerinde toprağa gömülü sırt ve güneşe dönük geniş cephe olarak pasif bir tasarım ilkesine çevrilebilir.

Isparta'nın yerel malzemesi sağlıklı ve düşük karbonlu bir yaşamın da temelini kurar: kalın taş duvarın termal kütlesi gündüz ısıyı depolayıp gece salarak yaz-kış iç ortamı dengeler, kerpiç dolgulu hımış duvar nem alıp verdiği için iç havayı kuru ve soluk alır tutar. Toros sediri doğal yağları sayesinde çürümeye ve böceğe dirençlidir, nemi dengeler ve kimyasal işlem gerektirmeden uzun ömürlüdür. Yörede bulunan taşın, sedirin ve kerpicin bir arada kullanılması nakliyeyi ve karbon ayak izini azaltır; kalın duvar, doğru yönlenme ve doğal havalandırma ise Isparta'nın sert kışında ve kurak yazında mekanik iklimlendirme ihtiyacını baştan düşürür.

Bugün Isparta'da bu miras hem eski konakların titiz restorasyonuyla hem de taş-ahşap geleneğini sürdüren yeni yapılarla yaşatılmaya çalışılıyor; ancak hımış duvar örebilen, sedir ahşabını işleyebilen usta ve deneyimli mimara duyulan ihtiyaç her geçen gün artıyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Isparta'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.