Kahramanmaraş'ta Türk Evi Yaptırmak

Kahramanmaraş'ta ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Kahramanmaraş ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Kahramanmaraş'ın geleneksel konut geleneği, taşı ve ahşabı aynı yapıda buluşturan iki katmanlı bir dokudur. Ahşabın Kahramanmaraş evinde yaygın kuruluş biçimi, zemin katın ahşap hatıllı yığma taş ya da kâgir duvarla örülmesi, üst katın ise ahşap karkas üzerine bağdadi tekniğiyle çıkılmasıdır. Böylece ağır ve serin taş kütle evi yere bağlarken, hafif ahşap üst kat cumbalar ve çıkmalarla sokağa doğru genişler. Kentte bugüne ulaşan konakların önemli bölümü, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından yirminci yüzyıl başlarına uzanan bu ustalık döneminin ürünüdür.

Kahramanmaraş'ta geleneksel sivil mimarinin en derli toplu izleri Dulkadiroğlu'nun Kurtuluş Mahallesi çevresinde okunur. Dış sofalı, köşklü ve eyvanlı plan tipiyle üç katlı Dedeoğlu Konağı, zemin ve birinci katı kaba yontu taş, üst katı bağdadi olan kuruluşu ve sokağa taşan cumbalarıyla dönemin en tanınmış örneklerinden biridir. Aynı mahallede 1917 dolaylarında Üdürgücü ailesince yaptırılan Üdürgücü Konağı, zemini kâgir, üst katı ahşap karkas ve bağdadi olan geç Osmanlı kurgusuyla dikkat çeker. Kayabaşı Mahallesi'nde on dokuzuncu yüzyıl başından kalan ve bugün Maraş Kültür Evi olarak yaşatılan Kocabaş Konağı ile Sakarya Mahallesi'nde 1882 tarihli, iki katlı taş-ahşap Deligönüller Konağı da bu geleneğin ayakta kalan tanıklarıdır.

Kahramanmaraş'ın sıcak ve kurak geçen yazlarla soğuk kışları buluşturan karasal ikliminde ev, kendini avlu çevresinde toplar. Zemin kattaki kalın taş duvar gündüzün sıcağını tutup içeriyi serin bırakırken, çoğu kez tandır taşıyla döşenen avlu ile ortasındaki sekizgen ya da geometrik taş havuz, günün en sıcak saatlerinde gölgeli ve nemli bir mikroiklim oluşturur. Üst kattaki dış sofa ve cumbalar havanın dolaşımını artırır; ahşabın hafifliği, taşın ağırlığıyla dengelenir. Yüksek tavanlar ve ölçülü pencere boşlukları da ısıyı dışarıda tutmaya çalışan bu iklim mantığının parçasıdır.

Bu kurgunun bugünün konutuna taşınması Kahramanmaraş'a özgü somut kararlarla mümkün. Zemin katın yığma taş kütlesi, çağdaş bir evde kuzey ve batı rüzgârına dönük ısıl tampon duvar olarak yeniden yorumlanabilir; üstteki hafif ahşap karkas kat ise cumbayı bir çalışma ya da oturma çıkması hâline getirir. Avlunun tandır taşı zeminiyle taş havuzu, küçük bir iç bahçe ve gölgelik su ögesi olarak modern parselde yaşatılabilir; dış sofa, bugünün açık mutfağına bakan yarı gölgeli bir teras sofaya dönüşür. Böylece Dedeoğlu ve Üdürgücü konaklarındaki taş-ahşap katmanlaşması, yeni bir Kahramanmaraş evinde biçim taklidi olmadan sürdürülür.

Yerel malzemenin sağlıklı ve sürdürülebilir yönleri de bu geleneği çağdaş yapıya davet eder. Zemindeki kaba yontu taş duvarın termal kütlesi gündüz ısısını depolayıp gece salarak yaz-kış iç ortamı dengeler ve mekanik soğutma yükünü azaltır; ahşap karkas ve bağdadi üst kat ise nem alıp veren, nefes alan bir gövde kurar. Maraş konağının taşını ve ahşabını büyük ölçüde yakın çevreden temin edebilmek, taşıma kaynaklı karbonu düşürür; avlu ile derin gölgeliklerin sağladığı pasif serinletme, enerji harcamadan konforu artırır. Bunlar abartılı vaatler değil, Kahramanmaraş konağının yüzyıllardır sınadığı ölçülü, dürüst çözümlerdir.

Bugün Kahramanmaraş'ta bu miras hem restore edilen konaklarda hem de geleneği referans alan yeni yapımda yaşamaya devam ediyor; ancak yığma taş duvar, ahşap karkas ve bağdadi işçiliğini doğru kuran usta, mimar ve müteahhitlik birikimi giderek aranan bir değer hâline geldi.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Kahramanmaraş'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.