Göreme Tüf Evleri

Göreme'nin yapı geleneği, Kapadokya'yı biçimlendiren volkanik tüf taşının üzerine kuruludur; Erciyes, Hasan Dağı ve Göllüdağ'ın milyonlarca yıl önce püskürttüğü lav ve küllerin çökelmesiyle oluşan bu yumuşak taş, yerleşimin hem duvarını hem de barınağını verir. Tüfün belirleyici tarafı, ocaktan çıktığında bıçakla kesilecek kadar yumuşak olması, havayla temas ettikçe sertleşerek dayanıklı bir yapı taşına dönüşmesidir. Bu yüzden Göreme'de tek bir yapım tekniği değil, iki gelenek iç içe yaşar: bir yandan kayaya doğrudan oyulan mekânlar, öte yandan aynı taştan kesilmiş bloklarla örülen yığma cepheler.

Bu ikili geleneğin en somut okunduğu yer, yerleşimin kalbindeki Göreme Açık Hava Müzesi'dir; yumuşak tüfe oyulmuş kaya kiliseleri ve manastır hücreleri, taşın nasıl işlendiğinin en eski örneklerini bugüne taşır. Yerleşimin çevresini saran Güllüdere, Kılıçlar ve Meskendir vadilerinde peribacalarının içine oyulmuş konutlar, ambarlar ve güvercinlikler sıralanır; bacanın konisine yerleşen odalar, doğal biçimi bir mimari mekâna çeviren ustalığın en görünür örnekleridir. Kasabanın kendi dokusunda ise oyma odalarla yığma taş odaların birleştiği, çoğu bugün pansiyon ve butik konağa dönüşmüş geleneksel evler dikkat çeker.

Göreme, sıcak ve kurak yazlarla sert kışların yaşandığı İç Anadolu'nun karasal ikliminde kurulur; ev de bu iklime taşın kütlesiyle cevap verir. Kalın tüf duvarlar ve kayaya oyulmuş mekânlar gündüzün sıcağını içeri geçirmez, geceleri ise ısıyı tutar; bu yüzden oyma odalar yazın serin, kışın ılık kalır. Plan çoğu zaman güneşe ve vadiye dönük bir teras ya da avlu, arkada kayaya gömülü serin depolar ve önde kesme taş cepheli yaşama odaları düzeninde gelişir.

Bugün Göreme'de yerel tüfün konuta yeniden yorumlanması, hem sağlıklı hem sürdürülebilir bir yapıyı beraberinde getirir. Nefes alan gözenekli taş iç mekânın nemini dengeler, yüksek ısı kütlesi ısıtma ve soğutma yükünü düşürür; malzemenin ocaktan kısa mesafede gelmesi taşımayı ve enerjiyi azaltır. Kimyasal katkı barındırmayan doğal taş, geleneksel dokuyu bozmadan çağdaş bir müstakil evin de zeminini kurabilir.

Bugün Göreme'de iş, çoğunlukla eski oyma ve taş evlerin özenli restorasyonu ile bu dokuya saygılı yeni müstakil yapıların arasında ilerliyor ve tüfü tanıyan taş ustasıyla doğru mimarı bir araya getirmek belirleyici oluyor; Göreme'de geleneksel yöntemle ev yaptırmak ya da restore ettirmek isteyenler Türkevimiz üzerinden ücretsiz talep oluşturarak mimar, restoratör ve ustalarla buluşabilir.

Hayalinizdeki ev için ücretsiz talep oluşturun, teklifler size gelsin. Bölgede çalışan bir profesyonelseniz bölgenizdeki açık talepleri görün.