Mustafapaşa Tüf Evleri

Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı, eski adıyla Sinasos olarak bilinen Mustafapaşa, Kapadokya'nın yumuşak volkanik tüf taşını en gösterişli biçimde işleyen yerleşimlerin başında gelir. Buradaki yapı geleneğinin ayırt edici yanı, bölgede yaygın kaya oyma yaşamın ötesine geçip taşı bir cephe sanatına dönüştürmesidir: kolay yontulan ama havayla temas ettikçe sertleşen sarımsı taş, iki-üç katlı konakların cephelerinde kabartma bordürler, kemerli kapı alınlıkları ve işlemeli pencere söveleri hâline getirilmiştir. Bu ince işçilik, kasabanın büyük ölçüde Rum Ortodoks nüfusunun yaşadığı 19. yüzyıl refah döneminin ürünüdür; taş ustalığının burada sıradan bir duvarcılık değil, konağı yaptıranın statüsünü gösteren nitelikli bir zanaat olduğunu ele verir.

Mustafapaşa'nın dokusunu somut yapılar üzerinden okumak mümkündür. Kasabanın 1729 tarihli Konstantin-Eleni Kilisesi ile 1899'da yapılan Mehmet Şakir Paşa Medresesi, sivil taş mimarisinin yanında anıtsal örnekleri sergiler; yakınındaki Aziz Nikolaus Manastırı ve çevredeki Gorgoli Vadisi'nin kayaya oyulmuş çok sayıda kilisesi, taş yerleşimin doğal vadi dokusuyla nasıl iç içe geçtiğini gösterir. Mübadele döneminde yüzlerce sayıya ulaşan taş konaklardan bugüne yüz kadarı kalmış; bunların en tanınmışları arasında restore edilerek konuk ağırlayan Old Greek House gibi örnekler, kasabanın 19. yüzyıl sonu zenginliğini bugüne taşır.

Bu evlerin planı, Kapadokya'nın sert karasal iklimine ve engebeli topografyasına verilmiş bir yanıttır. Kalın tüf taşı duvarlar, kurak ve sıcak yazlarda içeriyi serin tutar, uzun ve soğuk kışlarda ise ısıyı içeride tutar; sokağa kapalı, avluya açılan kurgu hem mahremiyeti hem de rüzgârdan korunmayı sağlar. Konaklar çoğunlukla avlu, taş merdiven ve üst katta yaşamın toplandığı sofa etrafında düzenlenir; cephede öne çıkan cumbalar ve derin sövelerle çerçevelenmiş pencereler hem güneşi denetler hem de sokağa mimari bir yüz kazandırır. Aynı ocaktan çıkan taşın rengi, yapıları oturdukları vadinin rengiyle aynı palette buluşturur.

Kasabanın kimliğindeki dönüm noktası 1924 Mübadelesi'dir: Rum nüfusun ayrılmasının ardından konakların bir bölümü uzun süre bakımsız kaldı. Son yıllarda bu tescilli konakların önemli bir kısmı özgün tekniğine sadık kalınarak restore edildi ve butik otel, pansiyon ve müze olarak yeniden işlev kazandı. Mustafapaşa'nın Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından 'En İyi Turizm Köyü' seçilmesi de bu korunmuş taş dokunun bugün taşıdığı değeri gösterir.

Bugün Mustafapaşa'da hem tescilli konakların özgün tekniğiyle restorasyonu hem de aynı taş geleneğini sürdüren nitelikli yeni yapılar için deneyimli taş ustası, restoratör ve mimar arayışı sürüyor; böyle bir işi düşünüyorsanız Türkevimiz üzerinden ücretsiz talep oluşturarak doğru ustalarla buluşabilirsiniz.

Hayalinizdeki ev için ücretsiz talep oluşturun, teklifler size gelsin. Bölgede çalışan bir profesyonelseniz bölgenizdeki açık talepleri görün.