Samsun'da Türk Evi Yaptırmak

Samsun'da ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Samsun ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Samsun'un yapı geleneği, nemli Karadeniz kıyısı ile içerideki ormanlık tepelerin buluştuğu bir eşikte biçimlenir. Canik sıradağları ve Vezirköprü çevresinin bol keresteye elverişli ormanları ahşabı, dere yataklarının taşı ise temeli belirlemiştir. Yörenin klasik tekniği hımıştır: yığma taş bir zemin katın üzerine, aralarına kerpiç ya da tuğla dolgu yerleştirilen ahşap karkas (dikme-kiriş iskelet) üst katlar oturtulur. Bu ahşap-taş birlikteliği, özellikle Vezirköprü'nün eski mahallelerinde bugün de okunabilir durumdadır.

İlde geleneksel dokusunu en iyi koruyan yer Vezirköprü'dür; ilçenin eski çekirdeği kentsel sit alanı olarak tescillidir ve sıra sıra ahşap konağıyla anılır. Bu dokunun kalbinde tarihi bedesten ve çevresindeki arasta yer alır; ilçe, adını da çağrıştıran Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa döneminde önemli eserlerle donatılmıştır. Kıyıda Bafra, Kızılırmak deltasının verimli ovasında tütün tarımının şekillendirdiği ambar ve yerleşim dokusuyla; Havza ise kaplıcalarına eşlik eden tarihi kubbeli hamamlarıyla kendi yapı kültürünü sürdürür.

Karadeniz'in bol yağışı ve yüksek nemi, Samsun evinin biçimini doğrudan belirler. Düz toprak dam yerine, suyu hızla akıtan dik eğimli kiremit çatılar ve cepheyi yağmurdan koruyan geniş saçaklar kullanılır; yaşam katı, zeminin rutubetinden uzak dursun diye taş bodrumun üstüne ahşap olarak kaldırılır. Sokağa ve ışığa doğru taşan cumbalar (çıkmalar) hem iç mekânı genişletir hem de nemli, kapalı havada gün ışığını içeri alır. Odalar ortadaki 'sofa' çevresinde dizilir; taş zemin kat ise kiler ve depo olarak değerlendirilir.

Bu düzen bugünün konutuna doğrudan tercüme edilebilir. Vezirköprü'nün taş zemin ile ahşap karkas hımış kurgusu, çağdaş bir evde betonarme ya da taş bir alt kat üzerine yükselen ahşap iskeletli bir üst katla yeniden yorumlanabilir; dik kiremit çatı ve geniş saçak, Karadeniz yağmuruna karşı hâlâ en akılcı çözümdür. Geleneksel cumba, manzaraya veya güneye açılan bir çalışma-oturma köşesine; ortadaki sofa ise ailenin toplandığı açık bir yaşam çekirdeğine dönüşür. Böylece yöreye yabancı bir tip yerine, Samsun'un kendi ahşap-taş dilinden türeyen modern bir ev elde edilir.

Yerel malzemenin sağlığa ve sürdürülebilirliğe katkısı, Samsun'un nemli ikliminde somut biçimde hissedilir. Vezirköprü ahşabı, havadaki nemi alıp vererek iç mekânın rutubetini dengeler; taş zeminin ısıl kütlesi sıcaklık dalgalanmalarını yumuşatır; kerpiç dolgu ise duvarın 'nefes almasını' sağlar. Kereste ve taşın yakın çevreden temini nakliye yükünü ve karbon ayak izini düşürür; dik çatı yağmur suyunun toplanmasına, geniş saçak ve doğru yönlenme ise mekanik iklimlendirmeye daha az bağımlı, pasif bir konfora imkân tanır. Bunlar abartılı vaatler değil, yörede yüzyıllarca sınanmış yalın yapı mantığının sonuçlarıdır.

Bugün Vezirköprü'nün tescilli evlerinde restorasyon ihtiyacı sürerken, hımış karkasını doğru kuran, ahşap geçme ile taş işçiliğini bilen usta arayışı da giderek belirginleşiyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Samsun'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.