Sivas'ta Türk Evi Yaptırmak

Sivas'ta ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Sivas ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Sivas, Orta Anadolu'nun sert karasal ikliminde şekillenmiş bir taş ve ahşap geleneğine sahiptir. Geleneksel Sivas evinin klasik kurgusu iki katlıdır: zemin kat yığma taşla (kagir) örülür, üst kat ise ahşap karkasın araları kerpiçle doldurulan 'hımış' tekniğiyle yükselir. Bu ikili düzen, hem yörenin bol taşını hem de kolay bulunan toprağı aynı yapıda bir araya getirir. Divriği'de bu geleneğin en görkemli hâli, taş oymacılığının dünya mirası ölçeğine ulaştığı Ulu Cami ve Darüşşifa'da okunur.

Yörenin geleneksel dokusu en iyi Divriği'de korunur; kale eteğindeki eski mahallelerin taş evleri, kesme taş cepheleri ve işlenmiş kapı söveleriyle bu geleneğin izini bugüne taşır. Sivas merkezde ise eski mahallelerde ayakta kalan taş-ahşap konaklar, kent içi sivil mimarinin dokusunu hâlâ okutur. Gürün'ün Şuğul Vadisi'nde kayaya oyulmuş barınaklar ise Tohma boyunca taşla kurulan yaşamın bölgedeki en eski katmanını gösterir.

Sivas evi, kışın otuz dereceyi aşan soğukların ve ağır kar yükünün hüküm sürdüğü bir iklime cevap vermek üzere biçimlenmiştir. Kalın taş duvarlar ısıyı içeride tutar; odalar, dışa az açılan ve merkezde toplanan 'iç sofa' çevresine dizilerek soğuğa karşı kompakt bir çekirdek oluşturur. Sokağa taşan cumbalar üst kata ışık ve genişlik kazandırırken, pencereler ısı kaybını azaltmak için ölçülü tutulur. Eski yapı stokunda toprak damlar, loğ taşıyla sıkıştırılarak hem yalıtım hem su geçirmezlik sağlamıştır.

Bu miras bugünün konutuna doğrudan yorumlanabilir: taş zeminin üstünde hafif ahşap karkasın yükseldiği hımış mantığı, çağdaş bir Sivas evinde ısı yalıtımlı sağlam bir taban ve nefes alan bir üst kat olarak yeniden kurulabilir. Merkezdeki iç sofa, modern planda evin ısıtılan ortak yaşam çekirdeğine; cumba ise kışın az olan güneşi içeri alan bir oturma köşesine dönüşür. Divriği taş işçiliğinin motifleri de giriş sövesi ya da bir ocak başı gibi tek bir odakta, abartıya kaçmadan çağdaş bir cepheye taşınabilir.

Sivas'ın yerel malzemeleri sağlıklı ve düşük karbonlu bir yaşamın da temelidir. Kalın taş duvarın termal kütlesi gündüz ısısını depolayıp gece salarak sert kışta doğal bir denge kurar; kerpiç dolgu nem alıp vererek iç havayı dengeler ve ahşap karkas donma-çözülme döngüsünde çalışmaya elverişli kalır. Yörenin taşının ve toprağının çoğu zaman şantiyenin yakınından temin edilebilmesi, nakliyeyi ve yapının karbon ayak izini düşürür. Böylece kalın kabuk ve toplu plan, ithal malzemeye yaslanmadan pasif olarak kışın yükünü hafifletir.

Bugün Sivas'ta bu gelenek, restore edilen taş-ahşap konaklarla ve taşı ile ahşabı doğru okuyan yeni yapımlarla sürdürülmeye çalışılıyor; işi asıl taşıyansa hâlâ kesme taşı, hımışı ve ahşap oymayı bilen usta eller.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Sivas'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.