Yozgat'ta Türk Evi Yaptırmak

Yozgat'ta ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Yozgat ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Yozgat, Bozok yaylasının yaklaşık 1.300 metreyi bulan yüksek düzlüklerine kurulmuş, sert karasal iklimin biçimlendirdiği bir yapı geleneğine sahiptir. Geleneksel Yozgat evi çift katmanlı bir mantıkla yükselir: yer neminden ve kar sularından korunmak için zemin kat yörenin taşıyla yığma olarak örülür, üzerine ahşap karkaslı (hımış) bir üst kat oturtulur; karkasın araları kerpiç ve bağdadi ile doldurulur. Kereste büyük ölçüde ilin çam ormanlarından, özellikle Çamlık ve Akdağ eteklerinden sağlanır; kerpiç ise doğrudan yörenin toprağından dövülür. Böylece taşın sağlamlığı ile ahşabın sıcaklığı tek bir evde birleşir.

Bu geleneğin en tanınmış örneklerinden biri, bugün müze olarak korunan Nizamoğlu Konağı'dır. Taş zemin katın üzerinde ahşap direklerle yükselen bağdadi bölmeleri, sokağa taşan cumbaları ve odaların çevresine dizildiği geniş sofasıyla yörenin konak tipini yansıtır. Kentin dokusunda bu ustalık geleneğini sürdüren en görkemli yapı, 18. yüzyıl sonlarına tarihlenen Çapanoğlu (Büyük) Camii'dir; kesme taş gövdesi, Türk baroğu üslubundaki ahşap işçiliği ve bezemeleriyle dikkat çeker. Çapanoğlu Camii'ni tamamlayan Saat Kulesi de kentin simgeleri arasında aynı taş işçiliğini taşır. Konakların köşe odalarındaki oyma, kakma ve kalem işi tavanlar, Yozgat marangozluğunun ulaştığı düzeyi gösterir.

Yükseltinin getirdiği uzun ve karlı kışlar, evin planını doğrudan biçimlendirir. Kalın taş zemin, hem yer neminden hem de biriken kardan yaşama katını yalıtır; odalar, ısının toplandığı merkezi sofanın çevresine dizilir ve güneşi en iyi gören cephede cumbalar öne çıkarak hem gün ışığını içeri alır hem sokağı gözler. Yozgat konaklarında görülen güneye açılan eyvan, ılıman mevsimde serin bir oturma köşesi işlevi görürken; kalın duvarlar ve alçak tavanlı köşe odaları kış boyunca ısıyı içeride tutar. Yaylanın eski evlerinde damlar geleneksel olarak toprak örtülü (toprak dam) yapılmış, ağır kar yükü altında zamanla kırma ahşap çatılara evrilmiştir.

Bu şemanın bugünün konutuna taşınması Yozgat için oldukça somuttur. Zemin katı yöre taşıyla yığma tutup üzerine hafif ahşap karkaslı bir kat oturtan çift katmanlı düzen, çağdaş bir müstakil evde hem yapısal esneklik hem de yöreye ait bir karakter kazandırır; sofanın yerini, odaların çevresine açıldığı ışıklı bir orta yaşam hacmi alabilir. Cumba, güney cepheye taşan bir çıkma pencereye; eyvan ise yarı açık bir veranda ya da kış bahçesine dönüşerek yaylanın güneşini toplayan bir eşik oluşturur. Köşe odalarının kalem işi tavan geleneği, bugün sade ahşap lambri ve el işçiliğiyle çağdaş bir yorum bulabilir.

Yozgat'ın kendi malzemesi, sağlıklı ve düşük karbonlu bir yapı için hazır bir reçete sunar. Zemindeki yığma taşın yüksek termal kütlesi, gündüz ısıyı depolayıp gece geri salarak yaylanın keskin gece-gündüz farkını dengeler; üst kattaki ahşap ve bağdadi, iç mekânın nemini emip vererek soluk alan bir yüzey oluşturur; kerpiç dolgu ise hem yalıtım hem nem dengesiyle kışın sıcağı, yazın serini içeride tutar. Keresteyi Çamlık ve Akdağ ormanlarından, taşı ve toprağı ise doğrudan araziden sağlamak, hem nakliye kaynaklı karbonu düşürür hem de kalın duvar ve doğru yönlenmeyle mekanik ısıtmaya bağımlılığı azaltan pasif bir iklimlendirme sağlar.

Bugün Yozgat'ta Nizamoğlu Konağı gibi yapıların restorasyonu ile bu dilde yeni ahşap-taş evlerin yapımı, yığma taş örgüsünü, bağdadiyi ve kalem işini bilen deneyimli usta ve mimarları yeniden değerli kılıyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Yozgat'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.