Zonguldak'ta Türk Evi Yaptırmak

Zonguldak'ta ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Zonguldak ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Zonguldak, Batı Karadeniz'in gür ormanlarına yaslanan bir ahşap yapı ülkesidir: köknar, kayın, meşe ve kestanenin bol olduğu bu topoğrafyada geleneksel ev, taş bir zemin katın üzerine oturan ahşap çatkılı (hımış) bir üst kattan kurulur. Nemli zemine ve yamaç eğimine karşı alt kat yığma taşla örülür, yaşama katları ise ahşap iskelet arasının kerpiç, tuğla ya da taş dolgu ile doldurulmasıyla yükselir. Sokağa taşan cumbalar, geniş saçaklar ve ahşap işçiliği, kentin kömür havzası kimliğinin yanında sessizce süregelen bir marangozluk geleneğinin izidir.

Bu geleneğin en okunur adresi, ahşap konakları ve dünyaca bilinen baston işçiliğiyle Devrek ilçesidir; kızılcık dalından üç ay kurutularak, torna ve eğeyle biçimlenen Devrek bastonu, yörenin ahşaba hâkim elinin en somut kanıtıdır. Kıyıda, antik Herakleia Pontike'nin üzerine kurulan Karadeniz Ereğli, Cehennemağzı Mağaraları ve katmanlı Osmanlı taş konutlarıyla farklı bir yüz gösterir. Çaycuma'ya bağlı Filyos'ta antik Tios (Tieion) kenti ile Beycuma gibi eski yerleşimler, ilin taş ve ahşap mirasının kıyıdan iç kesimlere, ilçe ilçe dağıldığını gösterir.

Zonguldak, yılın neredeyse her ayı yağış alan bir iklime sahiptir ve geleneksel ev tam da bu ıslak havaya göre biçimlenmiştir. Dik eğimli çatılar suyu hızla atmak için tasarlanır; pedavra (ahşap padavra) ya da alaturka kiremit örtü, geniş ve derin saçaklar ise hem cepheyi hem de ahşap çatkıyı yağmurdan korur. İç mekânda katları örgütleyen sofa (hayat) etrafında toplanan odalar, kapalı ve loş kış aylarında ışığı içeri çeken cumbalarla dengelenir; taş zemin kat ise rutubeti keserek yaşama katlarını yerden yükseltir.

Bu birikim bugünün konutuna doğrudan tercüme edilebilir. Devrek ve çevresinin kestane ile meşesinden beslenen ahşap çatkı mantığı, çağdaş ahşap karkas (kereste iskelet) sistemlerine; cephedeki cumba, güneşi ve manzarayı içeri alan modern köşe ve çıkma pencerelere dönüşebilir. Yamaca oturan taş zemin katın nem kesici işlevi, bugün taş ya da beton bir bodrum-podyum katıyla; Karadeniz'in yağmuruna karşı geliştirilmiş geniş saçak refleksi ise cepheyi koruyan derin çatı çıkmaları ve gölgeliklerle sürdürülebilir. Böylece Zonguldak evi, yörenin kendi ormanıyla kurulan bir çağdaş yorum kazanır.

Yerel malzemenin sağlıklı yaşam açısından değeri, bu ıslak iklimde daha da belirginleşir: ahşap, ortamdaki nemi alıp vererek iç havanın dengesini kurar ve yıl boyu yağışlı Zonguldak'ta yoğuşma ile küf riskini azaltır; taş zemin katın termal kütlesi ise gündüz-gece sıcaklık salınımını yumuşatır. Kerpiç dolgunun ve doğal ahşabın nefes alan yapısı, kimyasal barındırmayan bir iç ortam sunar. Kentin kendi ormanından çıkan kereste, uzun nakliyeyi ve onun karbonunu ortadan kaldırır; geniş saçak, cumba ve doğru yönlenme ise mekanik sisteme yüklenmeden pasif iklimlendirme sağlayarak dürüst bir sürdürülebilirlik ortaya koyar.

Devrek bastonundaki torna ve oyma ustalığının hâlâ yaşadığı bu coğrafyada, ahşap konakların restorasyonu ve yöre tekniğiyle yeni ahşap ev yapımı için gereken el becerisi bölgede varlığını sürdürüyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Zonguldak'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.