Mardin'de Türk Evi Yaptırmak

Mardin'de ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Mardin ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Mardin'in yapı geleneği baştan sona taştır: Mezopotamya ovasına bakan yamaca kademe kademe kurulan kent, bölgenin ocaklarından çıkan, işlenmesi kolay sarı-bal renkli kalker "Mardin taşı" ile örülmüştür. Ahşaba yalnızca kapı, pencere ve asma kat gibi zorunlu yerlerde yer verilmiş; taşıyıcı duvardan cephe süslemesine, kemerden tonoza kadar her eleman yığma kesme taşla çözülmüştür. Taş ocaktan çıktığında yumuşak olduğu için kolay oyulur, hava aldıkça sertleşir; bu özellik Mardin'i taş oymacılığının adeta açık hava atölyesine dönüştürmüştür.

Geleneksel dokunun en yoğun okunduğu yer, Eski Mardin'in yamaç boyunca sıralanan mahalleleri ve kenti boydan boya kesen Birinci Cadde'dir; burada her evin terası bir alttakinin damına, her cephe ise ovaya bakar. Kayseriye Bedesteni'nin kalın taş duvarları, Kasımiye ile Zinciriye (Sultan İsa) medreselerinin oymalı taç kapıları, bölgedeki taş işçiliğinin ulaştığı ustalık ölçeğini gösterir. Sokakların altından geçen "abbara" adlı tonozlu geçitler ve evlerin altındaki "kabaltı"lar dokuyu sürekli kılarken, ilin Midyat ilçesi de kendi beyaz "Midyat taşı" ve köklü taş ustalığıyla ayrı bir geleneksel merkez oluşturur.

Bu mimari, çok sıcak ve kuru yazlar ile soğuk kışların yaşandığı yarı kurak iklime göre biçimlenmiştir: kalın kalker duvarlar gündüz ısıyı içeri geçirmez, geceleyin yavaşça geri salar. Evin çekirdeği, kuzeye kapalı güneye açık avludur; avluya bakan revak ile üç yanı kapalı eyvan, batı güneşinden korunacak biçimde gölgede tutulur. Yazın yaşam kesme taş döşeli eyvana ve düz teras damlara taşınır, geceler çoğunlukla burada geçirilir; zeminin altına oyulan serin toprak odalar ise en sıcak günlerde doğal bir sığınağa dönüşür.

Bugünün konutuna en güçlü aktarım, Mardin'e özgü kademelenen teras kurgusudur: eğimli arsada her katın damını üsttekinin terası ya da bahçesi yapan yerleşim, hem ova manzarasını hem gölgeli dış yaşamı modern evde de sürdürebilir. Güneye açılan avlu-eyvan çekirdeği, camlı bir kış bahçesine veya gölgeli bir iç avluya dönüştürülüp yıl boyu kullanılabilir; abbara ile kabaltı mantığı, servis ve otoparkı alt kota gömüp üst kotu yaşamaya ayıran çözümlere ilham verir. Cephede Mardin taşının oyma bordür ve kemer dili, sade modern kütleler üzerinde ölçülü bir yerel imza olarak yeniden yorumlanabilir.

Mardin taşının yüksek termal kütlesi, gündüz ile gece sıcaklık farkının büyük olduğu bu iklimde binayı doğal biçimde dengeler; kalın taş duvar, mekanik soğutma yükünü düşürerek pasif bir serinlik sağlar. Zeminin altına oyulan toprak ve kaya odaların yıl boyu koruduğu serinlik, avlu-eyvan-teras kurgusunun kurduğu doğal hava akışıyla birleşince yaz konforunun önemli bölümü enerji harcamadan elde edilir. Taşın ocaktan konuta kısa mesafede ve yerel ustalıkla işlenmesi taşıma ile üretim kaynaklı karbonu azaltır; nefes alan, iç nemi dengeleyen mineral bir malzeme olarak da sağlıklı bir iç ortam sunar.

Bugün Mardin'de hem tescilli konakların özgün taş dokusuyla restore edilmesi hem de aynı kalker ve oyma diliyle yeni yapım sürüyor; bu işler, taşı tanıyan yontucu ile yığma ustasının geleneksel taş yapıdan anlayan bir mimarla birlikte çalışmasını gerektiriyor.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Mardin'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.