Çınarcık Evleri

Çınarcık'ın yapı geleneğini anlamak için önce arkasındaki dağa bakmak gerekir: ilçe, Marmara kıyısında dar bir sahil şeridiyle Samanlı Dağları'nın sık ormanları arasına sıkışmıştır. Bu ormanların kestane, meşe ve kayını, bölgenin geleneksel evine karakterini veren asıl malzemedir. Dağ köylerinin klasik evi, dere yataklarından toplanan taşla örülmüş bir zemin kat ile bunun üzerine oturan ahşap karkas (hımış) bir üst kattan kurulur; taş rutubeti keser, kestane kerestesi ise hem taşıyıcıyı hem de geniş saçakları ayakta tutar. Bu taş-ahşap birlikteliği, Çınarcık'ı Yalova'nın daha ova ve termal karakterli kesimlerinden ayıran, ormana ve yamaca ait bir yapı diline bağlar.

İlçenin dokusu kıyı ile dağ arasında ikiye ayrılır. Sahil boyunda Esenköy, Koru ve Teşvikiye uzanır; buralar denize açılan, bahçeli ve yazlık ağırlıklı yerleşimlerdir. Dağ tarafında ise Samanlı ormanlarının içine serpilmiş Çalıca, Kocadere, Ortaburun ve Şenköy köyleri, geleneksel kırsal ev dokusunun ve orman içi yaşamın sürdüğü noktalardır. Kıyıdaki merkez denizle yüz yüze toplanırken, yukarıya, Samanlı sırtlarındaki yaylalara doğru çıkıldıkça ev de yamaca ve ormana göre biçim değiştirir; bu iki yüz, Çınarcık'ın yapı dilini tek başına belirler.

Çınarcık'ın konumu, evin nasıl kurulacağını doğrudan belirler. Marmara'nın ılıman ama nemli ikliminde ev, hem denizden gelen meltemi içeri alacak hem de yaz güneşini ve ani yağmuru dışarıda tutacak biçimde konumlanır: geniş saçaklar cepheyi gölgeler, denize ya da yamaca bakan cumba ve veranda manzarayı ve havayı eve taşır. Zeminin taş oluşu, kıyı ve orman rutubetine karşı evi kuru tutarken; bahçe, evin ayrılmaz bir uzantısı olarak çınar, dut ve meyve ağaçlarının gölgesinde bir dış oda gibi kullanılır. Ormanın hemen bitişikliği, en sıcak günlerde bile bu evleri doğal olarak serin tutar.

Bugün Çınarcık'ın asıl kimliği, nüfusu kış boyunca sakin kalıp yazın kat kat artan yoğun bir yazlık ve müstakil ev bölgesi olmasıdır. Bu talep uzun süre kıyıyı beton apartman bloklarıyla doldurmuş olsa da, ilçenin kendi malzemesi -kestane ahşabı ve dere taşı- bugünün nitelikli müstakil evi için hâlâ en sağlıklı cevabı verir. Nefes alan taş duvar ve ahşap, kıyının yüksek nemini dengeler, iç mekânı yazın serin kışın ılık tutar; bölgede kendiliğinden yetişen kereste ise malzemenin uzaktan taşınmadan yerinden tedarik edilmesini mümkün kılarak hem ekonomik hem sürdürülebilir bir yapıya imkân tanır.

Bu yüzden Çınarcık'ta bugün aranan iş, denize nazır bir arsaya ormanın ve dağ köylerinin diliyle konuşan bir ev kurmaktır. Bu iş, taş zemini ören ustayı, kestane kerestesini geniş saçak ve cumbaya çeviren ahşap ustasını ve bunları çağdaş konforla birleştiren mimarı bir arada ister.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Bölgede ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.