Termal Evleri

Termal, Yalova'nın iç kesiminde, denizden yükselen ormanlık vadilerin içine yerleşmiş bir ilçedir ve buranın yapı geleneği de bu ağaçlık araziden beslenir. İlçenin kırsal dokusunda ana malzeme ahşaptır: alt katı moloz taş temel ve subasman üzerine oturan, üst katı ahşap karkas (hımış/bağdadi) ile örülen ev tipi hâkimdir. Bu doku, Yalova ovasının daha yayvan yerleşiminden farklı olarak eğimli araziye ve gür bitki örtüsüne göre biçimlenmiştir.

Termal ve çevresindeki köylerin nüfusu büyük ölçüde 93 Harbi sonrası bölgeye yerleşen Gürcü, Laz ve Balkan muhacirlerine dayanır; nitekim ilçenin Akköy ve Yenimahalle köyleri, Hopa ve Maçahel yöresinden gelen Laz-Gürcü ailelerin kurduğu yerleşimlerdir. Bu topluluklar Kafkas ve Karadeniz kökenli ahşap işçiliği birikimini de beraberlerinde getirmiştir; ahşabı hem taşıyıcı hem kaplama olarak ustaca kullanan bu gelenek, ilçedeki ev dokusunun neden taştan çok keresteye yaslandığını açıklar. Taş çoğunlukla temelde ve subasmanda; ahşap ise gövdede ve cephede öne çıkar.

İlçenin somut yerleşim adları bu dokuyu okumak için iyi bir başlangıçtır: bugün Termal merkezinin mahalleleri olan Gökçedere ve Üvezpınar (1992'de birleşerek Termal belediyesini kurmuş, ilçe 1995'te oluşmuştur) ile Akköy ve Yenimahalle köyleri, kaplıca vadisinin çevresine dağılmış geleneksel yerleşimlerdir. Aynı vadide, 1929'da ahşap olarak inşa edilen iki katlı Atatürk Köşkü, bölgenin ahşap yapı ustalığının bugüne ulaşmış en nitelikli örneklerinden biri olarak durur ve yerel keresteciliğin inceliğini gösterir.

Yaklaşık 134 metre yükseklikteki bu ağaçlık vadide, ılıman ve nemli hava ile termal suyun buğusu bir arada bulunur; ev de buna göre çözülür. Geniş saçaklar yağışlı ve nemli havaya karşı ahşap cepheyi korur, taş subasman zeminden gelen rutubeti keser, üst kattaki cumba ve çıkmalar vadi manzarasına ve güneşe açılır. Bahçe ise Sudüşen deresinin beslediği yeşille, çınarların gölgelediği kaplıca korusuyla aynı dokunun parçasıdır.

Bugün Termal'de nitelikli müstakil ev ya da yazlık yaptırmak isteyenler tam da bu yerel birikime — taş temel üzerine nefes alan ahşap gövdeye — dönmeyi tercih ediyor; doğal ahşap ve taş, nemli iklimde yoğuşmayı ve küfü azaltan, iç havayı dengeleyen sağlıklı ve sürdürülebilir bir kabuk sunar. İlçedeki eski muhacir evlerinin restorasyonu da ahşap ağırlıklı yeni yapım da mimar, restoratör ve ustanın ortak emeğiyle yürüyen ustalıklı bir işçilik ister.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Bölgede ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.