Eskişehir'de Türk Evi Yaptırmak

Eskişehir'de ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Eskişehir ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

Eskişehir'in geleneksel konut geleneği, İç Anadolu'nun ahşap-kerpiç birlikteliğinde okunur. Şehrin ilk yerleşim çekirdeği olan Odunpazarı'ndaki evler, alt katı moloz taş ve kerpiçle örülüp sıvanan, üst katı ise ahşap karkas arası kerpiç dolgu (hımış) tekniğiyle yükseltilen iki katlı yapılardır. Ahşap iskeletin taşıyıcı gücüyle kerpicin dolgu ve yalıtım özelliği burada tek bir sistemde buluşur; üstü çoğunlukla kiremitli kırma çatıyla örtülür. Bu, taşın az, ahşap ve toprağın bol olduğu bir coğrafyanın kendi malzemesinden geliştirdiği yerel bir dildir.

Bu geleneğin en somut adresi, bugün kentsel sit alanı olarak korunan Odunpazarı semtidir. Çoban Mustafa Paşa'nın 1525'te yaptırdığı Kurşunlu Külliyesi'nin çevresine kat kat kurulan mahalle, arnavut kaldırımlı kıvrımlı sokakları ve rengârenk ahşap cepheleriyle Osmanlı dönemi konut dokusunu ayakta tutar. Külliye içindeki Lületaşı Müzesi ile 1850'li yılların hanının el sanatları çarşısına dönüştürüldüğü Atlıhan, bu tescilli evlerin arasında yer alan başlıca durak noktalarıdır. Eskişehir denince akla gelen o boyalı cumbalı ev tipinin gerçek örnekleri burada, birebir yaşayan sokaklarda görülür.

Odunpazarı evi, İç Anadolu'nun sert karasal iklimine kendi araçlarıyla cevap verir. Zemin kattaki kalın kerpiç ve taş duvarlar termal kütle görevi görerek yazın serinliği, kışın ısıyı içeride tutar; yaşam alanı ise gün ışığını ve havayı daha iyi alan üst kata taşınır. Zemin kat mutfak, kiler ve depo gibi servis mekânlarına ayrılırken üst katta odalar bir sofanın çevresinde toplanır ve sokağa taşan cumbalar hem iç mekânı genişletir hem de mahremiyeti bozmadan sokağı izleme imkânı verir. Sokakların hiçbirinin düz olmaması da tesadüf değildir: kıvrımlı hat, evlerin birbirinin güneşini ve manzarasını kesmemesini sağlar.

Bu birikim bugünün konutuna doğrudan tercüme edilebilir. Hımış sisteminin ahşap karkas mantığı, çağdaş bir ahşap iskelet ve doğal yalıtım dolgusu olarak yeniden kurgulanabilir; cumbanın sokağa taşan çıkması, modern bir cephede gölge ve derinlik veren bir çıkma balkona veya oturma nişine dönüşür. Sofalı plan şeması, odaları bir araya bağlayan ferah bir orta yaşam hacmi olarak açık planla örtüşür. Odunpazarı'nın ahşabı koruyan renkli boyalı cephe geleneği ise, çağdaş bir Eskişehir evinde hem estetik hem de ahşabı dış etkenlerden koruyan işlevsel bir yaklaşım olarak sürdürülebilir.

Yerel malzemenin sağlık ve sürdürülebilirlik açısından değeri de somuttur. Kerpiç nefes alan bir malzemedir; iç mekândaki nemi emip geri vererek dengeler ve ahşapla birlikte havayı kuru ya da boğucu bırakmaz. Odunpazarı evinin taş ve kerpiç duvarlarındaki termal kütle, mekanik ısıtma-soğutmaya olan ihtiyacı azaltarak pasif bir iklim dengesi kurar. Malzemenin toprağın kendisinden, ahşabın yakın çevreden gelmesi uzun nakliyeyi ortadan kaldırır; bu da düşük karbonlu, yerel tedariğe dayalı, ömrü bittiğinde doğaya zarar vermeden dönebilen bir yapı anlamına gelir. Bunlar abartısız, malzemenin fiziğinden gelen gerçek avantajlardır.

Bugün Eskişehir'de Odunpazarı evlerinin restorasyonu sürüyor ve bu dokuya sadık yeni yapılar için hımış, kerpiç sıvası ve ahşap işçiliğini bilen ustalara olan ihtiyaç her zamankinden belirgin.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. Eskişehir'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.