İstanbul'da Türk Evi Yaptırmak

İstanbul'da ahşap, taş ve doğal malzemelerle geleneksel bir Türk evi yaptırmak mı istiyorsunuz? Hayalinizdeki evi anlatın — ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. İstanbul ve çevresinde bu işi yapan bir mimar, usta ya da zanaatçıysanız, siz de aramıza katılın.

İstanbul'un geleneksel konut geleneği, taştan çok ahşaba yaslanır: şehrin yamaçlarını ve Boğaz kıyılarını yüzyıllarca ahşap evler kaplamıştır. Ana yapım tekniği hımıştır; dikey dikmeler, hatıllar ve kuşaklardan kurulan ahşap iskeletin araları kerpiç ya da tuğla dolguyla doldurulur, üzeri sıvanır. Daha hafif cephelerde ise ahşap iskeletin ince çıtalar ve kireç harcıyla kaplandığı bağdadi sistem kullanılmıştır. Bu kompozit ahşap sistem, hem depreme karşı esnek davranması hem de Boğaz'ın nemli ikliminde nefes alabilmesi sayesinde İstanbul evinin karakterini belirlemiştir.

İstanbul'da bu geleneği hâlâ okuyabileceğiniz somut yerler vardır. Suriçi'nde Zeyrek ve Süleymaniye mahalleleri, dar sokakları ve sıra sıra ahşap evleriyle korunmuş dokunun kalbidir; her iki alan da İstanbul'un UNESCO Dünya Mirası kapsamındaki tarihî yarımada bölgeleri içinde yer alır. Boğaz'ın Anadolu yakasında, Anadolu Hisarı'ndaki Amcazade Hüseyin Paşa Yalısı, 1699 tarihli divanhanesiyle Boğaz'ın ayakta kalan en eski ahşap sivil yapısı kabul edilir. Kuzguncuk ise Fethi Ahmed Paşa Yalısı gibi kıyı yalıları ve renkli ahşap evleriyle şehrin en bütünlüklü ahşap semtlerinden biri olarak öne çıkar.

İstanbul evi, Boğaz üzerinden gelen nemli havaya ve yıl boyu yüksek seyreden bağıl neme göre biçimlenmiştir. Yalılarda ve konaklarda üst kat, direkler üzerine oturan çıkmalarla adeta denize doğru uzanır; ortada geniş bir sofa, iki yanında odalar bulunan karnıyarık (iç sofalı) planı hâkimdir. Sokağa ve suya bakan cephelerdeki cumbalar hem içeriye ışık ve manzara alır hem de mahremiyeti korur. Geniş saçaklar yağmuru ahşap cepheden uzak tutar, üst katın denizden ve rüzgârdan yararlanan konumu ise yaz sıcağında doğal serinleme sağlar.

Bu mekân kurgusu bugünün İstanbul konutuna doğrudan yorumlanabilir. Boğaz veya deniz manzarasına açılan bir yaşam alanı, cam yüzeyi öne taşıyan çağdaş bir cumba diliyle kurgulanabilir; karnıyarık sofa, evin merkezine yerleştirilen aydınlık bir ortak yaşam çekirdeğine dönüşür. Nemli iklime karşı ahşap iskelet ve nefes alan hımış dolgu mantığı, çağdaş ahşap karkas ve doğal sıvalarla sürdürülebilir; geniş saçak ise hem yağıştan koruyan hem gölgeleyen bir mimari öğe olarak yeniden kullanılabilir. Böylece Zeyrek'in ya da Kuzguncuk'un ölçeği ve dokusu, yeni yapıda taklit değil çağdaş bir devam olarak yaşar.

İstanbul'un yerel malzemesi olan ahşap, sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam açısından da avantajlıdır. Ahşap higroskopik bir malzemedir; ortamdaki nemi emip geri vererek Boğaz ikliminin yüksek bağıl nemini dengeler ve iç mekânda daha dengeli bir hava sağlar. Hımışın kerpiç dolgusu ise ısıyı depolayıp yavaş salarak gün içindeki sıcaklık dalgalanmalarını yumuşatır ve pasif iklimlendirmeye katkı verir. Yerel ahşap ve toprak esaslı dolgunun düşük gömülü karbonu, kısa tedarik zinciri ve onarılabilir yapısı, bu geleneği bugünün düşük karbonlu yapı arayışıyla dürüstçe örtüştürür.

Bugün İstanbul'da Zeyrek ve Süleymaniye'nin restorasyonları ile Boğaz yalılarının onarımları sürerken, hımış ve bağdadi tekniğini bilen ahşap ustaları ve restoratör mimarlar giderek daha aranır hâle geldi. Tarihi bir konağı aslına uygun onarmak da bu geleneği çağdaş bir evde sürdürmek de hımışı ve ahşabı tanıyan bir ekibin işidir.

Hayalinizdeki ev için evinizi anlatın. İstanbul'da ahşabı, taşı ve geleneksel işçiliği bilen bir usta ya da zanaatçıysanız aramıza katılın.